122

 

گردن درد

گردن (ستون فقرات گردني) از مهره هايي تشکيل شده که بين اولين مهره پشتي و جمجمه قرار گرفته است. اين مهره ها بوسيله ليگامان (چيزي شبيه باند لاستيکي) بهم متصل مي شوند. عضلات مسئول انجام حرکات گردن هستند. در عين حال گردن وظيفه حمايت سر در راستاي بدن را عهده دار است. ضربه يا بيماري هايي که گردن را درگير مي کند با علائم درد و کاهش دامنه حرکتي مشخص مي شود.

اين مهره ها بوسيله ليگامان (چيزي شبيه باند لاستيکي) بهم متصل مي شوند. عضلات مسئول انجام حرکات گردن هستند. در عين حال گردن وظيفه حمايت سر در راستاي بدن را عهده دار است. ضربه يا بيماري هايي که گردن را درگير مي کند با علائم درد و کاهش دامنه حرکتي مشخص مي شود.


علل گردن درد چيست؟

گردن درد مي تواند به علت نقص در بافت نرم باشد. يعني ابتدا در عضلات، ليگامانها،اعصاب و سپس در استخوان و مفاصل.

شايعترين علت گردن درد آسيب بافت نرم است که مي تواند به خاطر ضربه ناگهاني يا ضربه هاي مکرر در اثر فعاليت يا کار در وضعيت اشتباه باشد. در برخي موارد منشاء درد گردن مي تواند از ستون فقرات پشتي، شانه ها يا حتي بازوها باشد.

بيماريهاي تخريبي و التهابي گردن ( Degenerative & Inflammatory Disease ) :

بيماري تخريبي که باعث گردن درد مي شود، شامل استئوآرتريت ( osteoarthritis ) و روماتوئيدآرتريت ( rheumatoid arthritis ) است. استئوآرتريت معمولاً در افراد مسن اتفاق مي افتد و نتيجه فرسودگي مفاصل بين مهره هاي گردني است. روماتوئيدآرتريت مي تواند باعث جدا شدن مفاصل بين مهره هاي گردني شود. در هر دو نوع آرتريت فوق درد و خشکي گردن ايجاد مي شود.

تخريب ديسک بين مهره اي يکي ديگر از علل گردن درد است. ديسک به عنوان گيرنده شوک و ضربات وارده به ستون فقرات عمل مي کند. در تخريب ديسک (معمولاً سنين بالاي 40 سال) مهره هاي گردني به هم نزديک مي شوند و ديسک عمل خود را به خوبي انجام نمي دهد. در نتيجه فشار بيش از حد روي مهره هاي گردني وارد شده و باعث تخريب آنها مي شود. همچنين اگر ديسک به بيرون برجسته شود، مستقيماً باعث فشار روي طناب نخاعي مي شود که آن را بيرون زدگي ديسک گردني ( herniated cervical disk ) مي نامند.

به دليل اينکه گردن تحرک نسبتاً زيادي دارد و در عين حال سر را حمايت مي کند، مستعد آسيب هاي زيادي است. معمولاً در تصادفات موتور يا رانندگي، درگيري هاي ورزشي و افتادن از بلندي، گردن آسيب مي بيند. استفاده از کلاه ايمني حين موتورسواري مي تواند اين آسيب را به حداقل برساند. در تصادفات رانندگي خم شدن سر به عقب و سپس افتادن سر به جلو به دنبال ضربه، از شايع ترين علل آسيب است.

در تصادفات معمولاً آسيب در بافت نرم (عضلات و ليگامان ها) اتفاق مي افتد ولي در ضربات شديد که با شکستگي يا دررفتگي مهره ها همراه است به خاطر فشار به طناب نخاعي، فلج اندام ها( quadriplegia ) را به دنبال دارد.

درد گردن با شيوع کمتر به دليل تومور، عفونت يا نقص مادرزادي مهره ها ديده مي شود.

هنگام گردن درد چه اقداماتي بايد انجام داد؟

اگر گردن درد به دنبال ضربه (تصادف،افتادن و..) اتفاق بيفتد، بايد فوراً توسط فرد با تجربه گردن بي حرکت شود تا احتمال فلج و آسيب هاي جدي کاهش يابد. و در اسرع وقت به مراکز درماني جهت اقدامات پزشکي منتقل شود.

دردهاي تير کشنده و بي حسي در دست و پا مي تواند به دليل ضعف دست و پا بدون آسيب جدي به گردن باشد. اگر درد گردن به دنبال ضربه نيست و يکي از شرايط زير است بايد به پزشک مراجعه کنيد:

1- گردن درد دائم و هميشگي به طوريکه شدت آن با استراحت کاهش نمي يابد.

2- درد شديد

3- گردن درد همراه دردهاي تير کشنده به دست يا پا

4- گردن درد همراه با سردرد، بي حسي، سوزن سوزن شدن و ضعف عضلات

مراجعه به متخصص اُرتوپد در اکثر موارد بهترين راه حل است که شامل دو مرحله تشخيص و رفع درد گردن  است.

الف) تشخيص گردن درد: همواره با توجه به منشاء درد، روش درماني و توانبخشي انتخاب مي شود. بنابراين معاينه صحيح و تشخيص بيماري نقش اساسي در درمان بازي مي کند. متخصص اُرتوپد در مورد گردن شما سوالاتي مي پرسد و حتي ممکن است در مورد ساير بيماري هاي شما سوال کند تا يک سابقه کامل از مشکل فعلي شما به دست آورد. سپس چندين تست فيزيکي روي شما اجرا مي کند که مي تواند شامل ارزيابي دامنه حرکتي گردن، نقاط حساس به لمس يا فشار، عملکرد اعصاب و عضلات و حتي حرکات دست و پا باشد.

در صورتيکه متخصص اُرتوپد به آسيب هاي استخواني مشکوک باشد دستور عکس راديوگرافي ساده( X-Ray ) خواهد داد. اين تکنيک به او کمک مي کند تا تشخيص خود را قطعي کند. بيماراني که به ارزيابي هاي دقيق تر احتياج دارند ممکن است يکي از دستورات زير برايشان داده شود:

1- MRI ( magnetic resonance imaging ): ارزيابي طناب نخاعي و ريشه هاي عصبي

2- CT ( computed tomography ): ارزيابي دقيق تر استخوان ها و کانال نخاعي

3- Myelogram : ارزيابي کانال نخاعي و ريشه هاي عصبي

4- EMG ( electromyogram ): ارزيابي عملکرد عضلات و اعصاب

همچنين ممکن است متخصص اُرتوپد از شما بخواهد آزمايش خون بدهيد.

ب) درمان گردن درد: هر چند درمان گردن درد وابسته به تشخيص آن است ولي بيشتر بيماران به طور موفقيت آميزي با استراحت، بي حرکت کردن گردن، دارودرماني، فيزيوتراپي و ورزش درمان مي شوند. براي مثال:

1- اگر گردن درد به دليل التهاب و به دنبال کشيدگي عضلات و ليگامان ها ايجاد شود، با استراحت و داروهاي ضد التهاب درد فروکش مي کند.

2- اگر گردن درد مزمن شده باشد، يک برنامه توانبخشي منظم شامل تمرينات ورزشي ويژه مشکل را حل مي کند.

3- اگر گردن درد به دليل ضعف و وضعيت هاي غلط باشد، با فيزيوتراپي، ورزش و اصلاح وضعيت بدني از بين مي رود.

تعداد کمي از بيماران نياز به جراحي پيدا مي کنند. جراحي در مواقعي انجام مي شود که فشار روي طناب نخاعي يا ريشه هاي عصبي باشد و يا کانال نخاعي تنگ شده باشد و يا ديسک بيرون زدگي شديد پيدا کرده باشد. گاهي پس از ضربه براي ثابت کردن مهره شکسته شده، جراحي انجام مي شود.

بنابراين گردن درد هيچ گونه نگراني و استرس ندارد، زيرا در صورت تشخيص صحيح به راحتي و با صبر و حوصله بيمار _ در هر مرحله اي که باشد _ قابل درمان است. با اين حال هر چه زودتر اقدامات درماني را شروع کنيد به همان ميزان نتيجه سريعتر و مطلوب تري خواهيد گرفت.

درد گردن، چه بخاطر بد خوابیدن باشد چه وضعیت و فرم بد بدن، یک چرخش و حرکت ناگهانی گردن یا استرس زیاد، یکی از شکایت‌های همیشگی است. تحقیقات نشان می‌دهد که برای جلوگیری از گردن درد، تمرینات تقویت‌کننده گردن بسیار مهم‌تر از حرکات کششی است.

درمورد قدرت سرشانه‌ها هم همینطور است. تقویت عضلات سرشانه نه تنها از خشکی و درد شانه‌ها جلوگیری می‌کند، بلکه از مفاصل آرنج‌تان هم مراقبت می‌کند. دلیل آن این است که ضعیف بودن شانه‌ها، فشاری که به آرنج‌ و مچ وارد می‌شود را دوچندان می‌کند. در زیر به راه‌های ساده‌ای برای تقویت گردن و شانه‌ها اشاره می‌کنیم:

۱) هر زمان در محل‌کار احساس خستگی و عصبانیت کردید، پیشانی‌تان را به کف دستتان فشار دهید. خیلی از ما وقتی استرس داریم، عضلات گردنمان را سفت می‌کنیم که به مرور زمان ممکن است موجب درد و خشکی گردن شود. می‌توانید با این حرکت ساده، هم فشار وارد بر گردن را کاهش دهید و هم عضلات آن را تقویت کنید. بهترین قسمت آن این است: هیچکس در محل‌کار متوجه نمی‌شود که مشغول تمرین هستید! فقط فکر می‌کنند که خسته شده‌اید.

پشت میزتان نشسته، کمی به سمت جلو خم شوید و آرنج‌هایتان را روی میز بگذارید. سرتان را صاف در مرکز شانه‌ها قرار داده و پیشانی‌تان را به کف دستتان فشار دهید؛ از کف دست برای مقاومت دربرابر فشار سرتان استفاده کنید. ۵-۳ ثانیه در این حالت بمانید، رها کرده و پنج مرتبه دیگر تکرار کنید. حالا صاف بایستید و دست‌هایتان را پشت سرتان قرار دهید، طوریکه آرنج‌هایتان رو به جانب باشد. سرتان را به عقب به سمت کف دست‌ها فشار دهید و از کف دست‌ها برای مقاومت دربرابر فشار سرتان استفاده کنید. ۵-۳ ثانیه در این حالت بمانید، رها کرده و پنج مرتبه دیگر تکرار کنید.

۲) دو مرتبه در روز خودتان را تقویت کنید. یک تمرین عالی دیگر برای محل کار: کف دست‌هایتان را روی لبه صندلی‌تان قرار داده و فشار دهید، لگن و باسنتان را یک تا دو سانت از روی صندلی بلند کنید. ۵ ثانیه نگه دارید، دوباره پایین بیاورید و این حرکت را پنج مرتبه تکرار کنید تا عضلات سرشانه‌تان قوی‌تر شوند.

۳) موقع تماشای تلویزیون، شانه‌هایتان را عقب بکشید. روی لبه صندلی‌تان بنشینید و ستون فقراتتان را بکشید، انگار می‌خواهید قدتان را بلندتر کنید. دست‌هایتان را جلو بدن روی لباستان قرار دهید. شانه‌هایتان را تا می‌توانید عقب بکشید، طوری که کتف‌هایتان از پشت جمع شود. کل یک تبلیغ تلویزیونی خود را در این حالت نگه دارید. سپس شانه‌ها را آزاد کرده و یک بار دیگر حرکت را تکرار کنید.

۴) وقتی از سر کار به خانه برمی‌گردید، سه چهارم یک لنگه جوراب را پر از برنج، ۲ چوب دارچین و یک قاشق غذاخوری میخک کنید. انتهای آن را سفت با یک بند لاستیکی ببندید. آن را ۲ دقیقه گرم در مایکروفر گرم کنید و بعد روی گردنتان بگذارید. این روش درمان برای خشکی گردن و شانه‌ها عالی است. نیازی به خالی کردن لنگه جوراب نیست–می‌توانید آن را بارها استفاده کنید تاجاییکه ادویه‌ها رایحه خود را از دست بدهند.

۵) هر زمان که بیش از ۴۵ دقیقه پشت فرمان اتومبیل یا پشت کامپیوتر نشستید، تمرین لاک‌پشتی را انجام دهید. بیشتر وقت‌ها پشت فرمان یا کامپیوتر، سرمان را جلو می‌بریم، انگار جلو بردن سرمان باعث می‌شود زودتر به مقصد برسیم یا پروژه‌مان را زودتر تمام کنیم. از آنجا که سر چیزی درحدود ۵ کیلو وزن دارد، این کار کمی به پشت گردن فشار وارد می‌کند و قبل از اینکه بفهمید دچار سردرد می‌شوید. با این تمرین می‌توانید هم عضلات پشت گردنتان را قوی کنید و خودتان را عادت دهید که در وضعیت بهتر و سالمتری بنشینید.

موقع رانندگی یا تایپ کردن پشت کامپیوتر، تظاهر کنید لاک‌پشت هستید که می‌خواهید سرتان را به سمت لاکتان جمع کنید. سرتان را به سمت عقب بیاورید، طوریکه گردی پشت گردنتان صاف شود. از یک تا ۵ ثانیه در این وضعیت نگه دارید و رها کنید. این تمرین را ۱۰ مرتبه تکرار کنید.

۶) هر یک ساعت، چانه‌تان را به سمت سینه‌تان خم کرده، سپس گردنتان را به سمت چپ، عقب، راست و دوباره پایین به صورت دایره‌ای بچرخانید. این حرکت را پنج مرتبه تکرار کرده، سپس جهت خود را عوض کرده و از راست به چپ دایره بزنید.

۷) دقت کنید که برای خواب از بالش مناسب استفاده کنید. انتخاب بهترین بالش به اولویت‌های خودتان برمی‌گردد. اما به طور کلی آنها که روی شکم می‌خوابند باید از بالش‌های نرم، آنها که به بغل می‌خوابند از بالش‌های متوسط و آنها که به پشت می‌خوابند از بالش‌های سفت‌تر استفاده کنند

پیشگیری

پیشنهاداتی برای جلوگیری از درد گردن ناشی از طرز ایستادن یا نشستن از قرار زیر می باشد:

طرز نشستن یا ایستادن خود را اصلاح کنید، طرز قرار دادن لگن خود را تنظیم کنید، سینه خود را به آرامی بالا بیاورید، چانه خود را به آرامی تکان دهید و شانه های خود را شل کنید.
موقعیت نشستن خود را طوری تنظیم کنید که بتوانید به درستی بنشینید.
در حین کار به کرات حرکت کششی انجام دهید و طرز نشستن و ایستادن خود را تغییر دهید.
سعی کنید بر روی شکم نخوابید، زیرا این کار باعث کشیدگی بیش از حد گردن شما می شود.
برای محافظت از گردن در حین خواب یک بالش طبی مخصوص تهیه کنید.
با روش های شل کردن عضلات و حرکات اصلاحی و ورزش گردن با اثرات منقبض کننده عضلانی استرس مبارزه کنید.
برای بهبود وضعیت عضلات خود به صورت منظم ورزش کنید.

 

از سری مطالب پزشکی عمومی و غیر تخصصی سایت (اطلاعات  عمومی و غیر تخصصی پزشکی برای افزایش دانش سلامت  و اطلاعات عمومی پزشکی بازدیدکنندگان)

مشاوره رایگان