مشاوره رایگان در تلگرام از طریق شماره 09336970213

گواتر چیست؟ علائم، تشخیص و درمان

غده تیروئید هورمون تیروکسین را تولید می کندکه کنترل کننده تقریبا تمام فعالیت های سوخت و ساز بدن است. پرکاری تیروئید و کم کاری تیروئید در بیماری تیروئید بسیار شایع و معروف هستند که همه با آن آشنا هستند و خوشبختانه بیماری های قابل درمانی به شمار میروند. پرکاری تیروئید و لاغری همراه با هم هستند و کم کاری تیرویئد با چاقی همراه است. از دیگر علائم پرکاری تیروئید، بیش فعالی، ادرارا و مدفوع مکرر، احساس خستگی دائمی و … است. در مواردی هم این غده باعث سرطان تیروئید می شود.
گواتر بزرگ شدن غیر طبیعی غده تیروئید می باشد. تیروئید یک غده ی پروانه ای شکل واقع در گردن و در زیر سیب آدم است. اگرچه گواتر معمولاً بدون درد بوده، اما نوع خیلی بزرگ آن می تواند باعث سرفه شود و بلع و تنفس را مختل سازد.
شایع ترین علت گواتر در سراسر جهان کمبود ید در رژیم غذایی می باشد. در ایالات متحده که مصرف نمک ید دار رایج است، گواتر بیشتر به دلیل ترشح زیاد یا کم هورمون های تیروئیدی یا ندول هایی که در خود غده تیروئید گسترش می یابند، اتفاق می افتد.
درمان بستگی به اندازه ی گواتر، نشانه ها و علت زمینه ای دارد.

553054_356

گواتر چیست؟

گواتر در واقع حالت بزرگ شدن غده تیروئید است که در گردن و درست زیر سیب گلو قرار دارد و برخلاف تصور برخى ازمردم هیچ ارتباطى با سرطان ندارد.هورمون تیروئید در متابولیسم بدن نقش مهمى دارد.هیپوتیروئید حالتى است که در نتیجه کاهش میزان ترشح این هورمون در بدن بروز مى کند.واکنش غده تیروئید در این وضعیت بزرگ شدن این غده و ایجاد حالت گواتر است.این حالت به این دلیل بروز مى کند که این غده سعى دارد با بزرگ شدن این کمبود هورمون را جبران کرده و هورمون بیشترى ترشح کند.فردى که گواتر دارد ممکن است هیچ علائم ظاهرى نداشته باشد. اما در صورت داشتن علائم این عارضه اغلب با دشوارى در بلع، سرگیجه در صورت گرفتن دست ها در بالاى سر، کوتاه شدن تنفس، تورم گلو و بزرگ شدن تیروئید است که از تورم اندک تا بسیار متورم در بیماران مختلف مشاهده مى شود.گواتر در میان زنان، افرادى که مقادیر زیادى از مواد غذایى خاص مانند کلم، بادام زمینی، هلو و اسفناج مصرف مى کنند، افرادى سابقه خانوادگى دارند، افرادى که در رژیم غذایى آنها مقدار ید بسیار کم است و نیز در افرادى که از داروهاى خاص مانند لیتیم و کوبالت استفاده مى کنند اغلب شایع است. در خصوص راههاى پیشگشرى از ابتلا به این عارضه باید خاطرنشان کرد که مصرف مقدار کافى ید در رژیم غذایى هر فرد را در برابر ابتلا به یک نوع از این عارضه مصون مى کند.همچنین خوددارى از مصرف غذاها و داروهایى که گواتر ایجاد مى کنند یکى دیگر از راههاى پیشگیرى است اما با این حال در برخى موارد قابل پیشگیرى نیست.در تشخیص گواتر یک درمانگر ابتدا از بررسى تاریخچه پزشکى فرد و تهیه یک آزمایش فیزیکى آغاز مى کند.وجود یک برجستگى در گلو مى تواند علامت گواتر باشد. البته این برجستگى مى تواند علامت بیماریهاى خطرناکترى همچون سرطان گلو یا سرطان تیروئید باشد.از روش هاى آزمایش خون یا اشعه مخصوص ایکس نیز مى توان براى تشخیص این حالت کمک گرفت.
در صورتیکه این حالت در اثر کمبود ید بروز کرده باشد مصرف دوز اندکى از قرص ید راه درمان بیمارى است. در برخى موارد شاید لازم باشد که فرد از خوردن برخى از داروها یا مواد غذایى خاص خوددارى کند. در موارد بسیار اندک نیز که هیچ یک از این روشها مؤثر نباشد، امکان جراحى وجود خواهد داشت.درباره تاثیرات جانبى راه هاى درمان گواتر باید گفت که وجود بیش از حد هورمون تیروئید در بدن باعث افزایش ماده سمى در بدن مى شود. این امر مى تواند منجر به بروز علایمى همچون افزایش سرعت ضربان قلب، اسهال و بى خوابى شود.اگر بیمار داروى خاصى مصرف کند در صورت قطع مصرف دارو امکان دشوارى در درمان یا بازگشت بیمارى وجود خواهد داشت.اقدام به جراحى نیز امکان خطراتى چون خونریزی، عفونت و واکنش آلرژیک بیهوشى را به همراه دارد.

علائم و نشانه ها

بزرگی تیروئید که می تواند به صورت یک توده داخل غده بوده یا به صورت بزرگی غده تیروئید در جلوی گردن باشد .
مشکلات تنفسی شامل سرفه ، تنگی نفس ، خرخر از علائم تیروئید بزرگ شده است که ناشی از فشرده شدن نای توسط غده تیروئِید بزرگ می باشد .مشکلات بلع ناشی از فشرده شدن مری توسط غده تیروئید بزرگ شده.

تشخیص

در صورتی که مشکوک به گواتر و یا بزرگی غده تیروئید شدید، انجام معاینه بالینی، آزمایشات هورمونی، اسکن تیروئید، سونوگرافی و یا بیوپسی توسط پزشک توصیه می شود.
وجود یک برجستگی در گلو می‌تواند علامت گواتر باشد. البته این برجستگی می‌تواند علامت بیماری‌های خطرناک‌تری مانند سرطان گلو یا سرطان تیروئید باشد. از روش‌های آزمایش خون یا اشعه مخصوص ایکس نیز می‌توان برای تشخیص این حالت کمک گرفت.
توصیه مهم این که، طبیعی بودن تست های تیروئید در آزمایش خون دلیلی بر نداشتن گواتر نیست و در صورت لزوم گرفتن اسکن تیروئید بسیار ضروری است.

درمان

اگر در خانواده و نسلهای گذشته شما ، کسی به گواتر مبتلا بوده است ضرورت دارد به پزشک مراجعه کنید و مورد معاینه و آزمایش قرار گیرید . زیرا اگر این بیماری به موقع تشخیص داده شود ، زودتر تحت درمان قرار گرفته و ریشه کن می شود . در صورت داشتن گواترهای ساده و معمولی مصرف قرصهای لووتیروکسین و یا قرص تیروئید به راحتی در دسترس است و در ایران توسط پزشکان توصیه و تجویز می شود . در صورتی که مشکوک به گواتر و یا ندول در تیروئید شده باشیم انجام معاینه بالینی و آزمایشات تیروئیدی و احتمالا اسکن تیروئید و یا سونوگرافی و یا بیوپسی توسط پزشک ضرورت می یابد و سپس به درمان با قرص و ید رادیواکتیو و یا جراحی گواتر تشویق می شوید . توصیه مهم اینکه ، طبیعی بودن تستهای تیروئید در آزمایش خون دلیلی بر نداشتن گواتر نیست و با این حالت یو تیروئید گفته می شود و در صورت لزوم گرفتن اسکن تیروئید بسیار ضروری است

راه های پیشگیری

1ـ تهیه نمک یددار و توزیع آن بین مصرف کـنندگان بهترین روش رسانـدن ید به تمام مردم است.
2ـ رساندن ید با استفاده از روشهای دیگر نظیر افزودن ید به آب و نان و … .
3ـاسـتفاده اجباری از نمک یددار در کارخانه‌های سـازنده مواد خوراکـی و نانواییها.
4ـ رساندن روغن یددار تزریقی یا خوراکی (آمپولهای یددار) که با یک تزریق تا چهار سال ید بدن تامین می‌شود ولی این روش هزینه بالایی دارد و قابل استفاده برای همگان نیست.
5ـ بسیج همگانی در اشاعه فرهنگ استفاده از نمک یددار.
6ـ نمک یددار جنبه درمانی نداشته و به منظور پیشگیری استفاده می‌شود.

از سری مطالب پزشکی عمومی و غیر تخصصی سایت (اطلاعات عمومی و غیر تخصصی پزشکی برای افزایش دانش سلامت و اطلاعات عمومی پزشکی بازدیدکنندگان)