مشاوره رایگان در تلگرام از طریق شماره 09336970213

مرکز آموزش بیمار

3

آبا, 1393

سرطان دهان:علایم و درمان

By: | Tags: | Comments: 0

سرطان یک بیماری سلولی در بدن است. بدن انسان از میلیون­ها سلول بسیار کوچک ساخته شده است. در عمل بسیاری از انواع مختلف سلول­ها در بدن وجود دارد، و به همین خاطر بسیاری از انواع مختلف سرطان نیز با توجه به انواع سلول­ها وجود دارد. آنچه در مورد همه انواع سرطان مشترک است این است که سلول­های سرطانی غیرعادی شده و تکثیر آنها از کنترل خارج می­شود.

یک تومور بدخیم یک توده ایجاد شده یا بافت در حال رشد است که از سلول­های سرطانی ساخته شده و بطور مداوم تکثیر می­شود. با رشد این بافت، تومور بدخیم به بافت­ها و ارگان­های مجاور خود حمله می­کند و این موضوع می­تواند باعث ایجاد آسیب­های جدی برای فرد شود.

تومور بدخیم همچنین می­تواند در سایر اعضای بدن نیز پخش شود. این موضوع زمانی اتفاق می­افتد که برخی سلول­های سرطانی از توده اولیه آنها جدا شده و با قرار گرفتن در جریان خون یا کانال­ها لنفاوی به سایر اعضای بدن منتقل شوند. این گروه­های کوچک سلول­ها می­توانند در ادامه تکثیر شده و یک تومور ثانویه در یک یا چند نقطه از بدن ایجاد کند. این تومور ثانیه رشد خواهد کرد و با حمله و آسیب رسانی به بافت­های مجاور منجر به پخش سلول­های سرطانی در بدن خواهد شد.

بعضی از انواع سرطان جدی­تر از سایر موارد آن هستند، اما برخی از سرطان­ها در مقایسه با موارد دیگر به سادگی درمان می­شوند و تشخیص آنها به نسبت ساده­تر است.

سرطان دهان چیست؟

سرطان دهان یک نوع از سرطان است که می­تواند در هر یک از اجزای دهان شامل زبان، لثه، سق (سقف دهان)، زیر زبان، و پوست دهان یا لب­ها ایجاد شود.

سرطان دهان گامی اوقات به نام سرطان زبان نیز شناخته می­شود. هر چند سرطان دهان در انگلستان غیر شایع است، به نظر می­رسد این نوع سرطان در حال گسترش است. در حال حاضر حدود 4،700 مورد شناسایی این سرطان در هر سال وجود دارد. میزان مشاهده این سرطان در مردان دو برابر زنان است و مشاهده آن در بین افراد زیر 40 سال نادر است. بسیاری از موارد سرطان دهان معمولاً توسط دندان­پزشکان و نه پزشکان شناسایی و تشخیص داده می­شود.

چه چیزی باعث سرطان دهان می­شود؟

شکل­گیری یک تومور بدخیم از یک سلول غیر عادی شروع می­شود. دلیل واقعی اینکه چرا یک سلول سرطانی می­شود مشخص نیست. معمولاً تصور می­شود برخی عوامل باعث آسیب دیدن ژن­های مشخص در سلول و ایجاد دگرگونی در فعالیت آن می­شود. این موضوع باعث می­شود سلول به صورت غیر عادی فعالیت کرده و تکثیر آن از کنترل خارج شود.

برخی افراد بدون دلیل مشخص به سرطان دهان مبتلا می­شوند. به هر حال، برخی شرایط خاص باعث افزایش احتمال ابتلا به سرطان دهان می­شوند. این موارد عبارتند از:

  • سیگار کشیدن. سرطان دهان فقط یک نوع سرطان است که احتمال شیوع آن در افراد سیگاری بیشتر از سایر افراد غیر سیگاری است.
  • الکل. نوشیدن زیاد الکل می­تواند ریسک ابتلا به سرطان دهان را افزایش دهد.
  • جویدن تنباکو یا برگ گیاه کاد.
  • ویروس پاپیلوم انسانی می­تواند ریسک ابتلا به سرطان دهان را افزایش دهد.
  • وجود برخی شرایط همچون وجود لکه­های سفید (لکوپلاکی) یا وجود لکه­های قرمز (اریتروپلاکی) در دهان می­تواند بر وضعیت دهان فرد تاثیرگذار بوده و احتمال خطر ابتلا به سرطان دهان را بطور مشخص افزایش دهد.

ابتلا به سرطان دهان یک موضوع ارثی نیست و به همین خاطر نمی­تواند برای اعضای یک خانواده یا فامیل اتفاق بیفتد.

علائم و نشانه ها

رایج­ترین علامت ابتلا به سرطان دهان ایجاد زخم یا جراحتی در دهان است که درمان نمی­شود یا دردی در دهان وجود دارد که برطرف نمی­شود.

در بسیاری از موارد، تغییراتی در دهان قبل از ابتلا به سرطان دهان مشاهده می­شود. این موضوع به معنی این است که درمان به موقع با توجه به این تغییرات می­تواند تاثیر جدی در جلوگیری از شیوع سرطان دهان در فرد مبتلا داشته باشد.

سایر علائم این نوع از سرطان به شرح زیر هستند:

  • وجود لکه­های سفید در همه نقاط دهان (لکوپلاکی)
  • وجود لکه­های قرمز در همه جای دهان (اریتروپلاکی)
  • ایجاد توده بر روی لب، زبان یا در دهان یا گلو
  • خون­ریزی غیر عادی یا بی حسی در دهان
  • وجود درد در زمان جویدن یا بلعیدن غذا
  • وجود احساس گیر افتادن چیزی در گلو
  • از دست دادن دندان یا احساس ناراحتی نسبت به دندان مصنوعی و عدم قرار گرفتن صحیح آن در دهان
  • ایجاد تغییر در صدا یا وجود مشکلات خاص در ارتباط با صحبت کردن
  • از دست دادن وزن
  • شکل­گیری یک توده در گردن
  • اگر سرطان به سایر اعضای بدن گسترش پیدا کند، آنگاه احتمال مشاهده سایر علائم نیز وجود دارد.

تمامی این علائم می­توانند به خاطر شرایط دیگر به غیر از سرطان دهان نیز ایجاد شوند و برای اطمینان از علت اصلی مشکل نیاز به معاینه پزشک و تشخیص وی وجود دارد.

توجه: وجود هر گونه جراحت در دهان که پس از سه هفته بهبود پیدا نکند باید توسط دندانپزشک یا دکتر معاینه و بررسی شود.

معاینه و تشخیص

فعالیت لازم برای تایید تشخیص: احتمالاً برای تایید وجود سرطان دهان نیاز به نمونه­برداری از سلول­ها وجود دارد. در نمونه­برداری یک نمونه کوچک از بافت آسیب­ دیده در اجزای بدن گرفته می­شود. این نمونه را می­توان در زیر میکروسکوپ مورد بررسی قرار داد تا وجود سلول­های غیر عادی در آن را بررسی کرد. نتایج نمونه­برداری معمولاً بعد از دو هفته آماده می­شود.

ارزیابی اندازه و مقدار گسترش سلول­های سرطانی (مرحله رشد)

اگر تایید شود فرد به سرطان دهان مبتلا می­باشد لازم است معاینه­ها و آزمایش­های اضافی بر روی فرد انجام شود. برای مثال، ممکن است نیاز به نمونه­گیری از سلول­های غدد لنفاوی با استفاده از سوزن­های مخصوص وجود داشته باشد. به این ترتیب می­توان احتمال پخش سلول­های سرطانی در غدد لنفاوی را مورد بررسی خاص قرار داد.

برای بررسی پخش شدن سلول­های سرطانی در سایر اجزای بدن ممکن است به انجام آزمایش­های دیگری نیز نیاز باشد. برای مثال، سی تی اسکن، اسکن ام آر آی، یا سایر آزمایش­های موجود را می­توان برای این منظور مورد استفاده قرار داد.

این ارزیابی­ها مرحله رشد سرطان در بدن بیمار را مورد بررسی قرار می­دهد. هدف از ارزیابی مرحله رشد بررسی موارد زیر است:

  • میزان رشد تومور در دهان
  • پخش شدن سلول­های سرطانی در غدد لنفاوی داخلی بدن
  • پخش شدن سلول­های سرطانی در سایر نقاط بدن

درمان

روش­هایی که امکان استفاده از آنها برای درمان سرطان دهان وجود دارد شامل رادیو درمانی، عمل جراحی و شیمی درمانی است. در این حالت روش درمانی توصیه شده برای هر مورد معمولاً بستگی به عامل­های مختلف همچون محل دقیق سلول­های سرطانی و حجم این سلول­ها و نیز سلامت عمومی فرد دارد.

برای انتخاب روش مناسب نیاز است شما با یک متخصص که در مورد وضعیت شما اطلاعات کافی دارد، مشورت کنید. متخصص می­تواند نقاط قوت و ضعف مربوط به هر روش همچون احتمال موفقیت، اثرات جانبی احتمالی، و سایر جزئیات را درباره روش­های درمان سرطان توضیح دهد.

عمل جراحی

رایج­ترین درمان سرطان عمل جراحی است. نوع عمل جراحی بستگی به اندازه سرطان و موقعیت آن دارد. در این حالت معمولاً هدف از انجام عمل جراحی خارج کردن تومور سرطانی و بخشی از بافت سالم اطراف آن است.

برخی مواقع از عمل جراحی برای درمان سرطان با خارج کردن کل سلول­های سرطانی استفاده می­شود. اما گاهی اوقات نیز از عمل جراحی برای درمان علائم بیماری در شرایطی استفاده می­شود که سرطان در مراحل اولیه خود باشد (جراحی تسکینی). این عمل جراحی در حالتی انجام می­شود که فرد در حالت بی­هوشی عمومی قرار دارد.

از جراحی لیزر نیز می­توان برای خارج کردن تومورهای سرطانی کوچک در دهان استفاده کرد. این روش را می­توان به همراه داروی حساسیت نوری مورد استفاده قرار داد که معمولاً این روش به عنوان فتودینامیک تراپی شناخته می­شود.

گاهی اوقات یک نوع خاص از عمل جراحی به نام جراحی میکرو گرافیک یا جراحی موس برای سرطان­ لب مورد استفاده قرار می­گیرد. در این عمل، جراح بافت سرطانی را با لایه­های بسیار نازک بر می­دارد و بافت برداشته شده زیر میکروسکوپ در طول عمل جراحی بررسی می­شود. استفاده از این تکنیک می­تواند این اطمینان را فراهم کند که همه سلول­های سرطانی برداشته می­شوند و فقط بخش کوچکی از بافت سالم فرد حذف می­شود.

رادیوتراپی

رادیوتراپی یک روش درمانی است که در آن پرتوهای قوی رادیویی بر بافت سرطانی بطور متمرکز تابانده می­شود. این پرتوها می­توانند سلول­های سرطانی را از بین برند یا از تکثیر این سلول­ها جلوگیری کنند.

معمولاً دو نوع رادیوتراپی برای سرطان دهان استفاده می­شود که عبارت از رادیوتراپی خارجی و داخلی است.

  • رادیوتراپی خارجی. در این روش پرتوهای رادیویی از طریق یک ماشین به سلول­های سرطانی تابانده می­شود (این حالت از روش­های رایج پرتو درمانی است که برای بسیاری از انواع سرطان مورد استفاده قرار می­گیرد).
  • رادیوتراپی داخلی (براکی تراپی). در این روش سیم­های رادیواکتیو کوچک کنار بافت سرطانی برای یک مدت کوتاه قرار داده می­شود و سپس این سیم­ها برداشته می­شود.

شیمی درمانی

در شیمی درمانی از داروهای ضد سرطان برای از بین بردن سلول­های سرطانی یا جلوگیری از تکثیر آنها استفاده می­شود. شیمی درمانی می­تواند به همراه رادیوتراپی یا عمل جراحی مورد استفاده قرار گیرد. علاوه بر این شیمی درمانی را می­توان در صورت گسترش سلول­های سرطانی به سایر بخش­های بدن نیز برای بیمار تجویز کرد.

نتیجه گیری

اگر سرطان دهان در مراحل اولیه تشخیص داده شده و مورد معالجه قرار گیرد، احتمال درمان بیمار و خلاصی از این بیماری زیاد است. به هر حال احتمال درمان فرد در صورتی که سلول­های سرطانی در بدن پخش شده باشند، به نسبت کمتر است.

داروهای ضد سرطان هنوز در حال توسعه و پیشرفت هستند. در این رابطه روش­های درمانی جدید در حال بررسی هستند و اطلاعات موجود درباره این روش­ها بسیار کلی می­باشند. به هر حال متخصصی که اطلاعات کافی درباره شرایط بیماری شما دارد، می­تواند اطلاعات دقیق­تری درباره وضعیت بیماری در اختیارتان قرار دهد و احتمال پاسخگویی بیماری به روش­های درمانی موجود را برای شما توضیح دهد.